KWESTIA NARODOWOŚCIOWA

zarządzanie zasobami ludzkimi Związek Radziecki powstał w wyniku „wielkiego kompromisu\" wypracowanego przez Lenina - jako państwo narodowe w formie i socjalistyczne w treści. Optymalny obszar zajmował w latach trzydziestych i czterdziestych (powiększył go jeszcze bardziej po II wojnie światowej), a przywileje, jakie w latach dwudziestych przyznano republikom narodowym, znikły. Ich prawo do secesji, zagwarantowane przez konstytucje Stalina (1936) i Breżniewa (1977), istniało jedynie na papierze. Trzy miejsca zajmowane przez Związek Radziecki w ONZ (ZSRR, Ukraina i Białoruś) również były jedynie fikcją, ponieważ nie zdarzyło się, aby delegaci z republik kiedykolwiek nie zgodzili się ze sobą w jakiejkolwiek sprawie. Utrzymuje się, że Związek Radziecki był faktycznie państwem federacyjnym. wr którym korzyści dla najliczniejszej grupy, Rosjan, były mniej oczywiste, niż by mogło się wydawać; że rosyjskie surowce wykorzystywano na potrzeby biedniejszych republik; i że Związek był w mniejszym stopniu kolonialnym wyzyskiwaczem, niż scentralizowanym hojnym rozdawcą dóbr dla biedniejszych sąsiadów. Jak wcześniej zauważyliśmy, w latach 1944-1945 Stalina cechowała głęboka nieufność wobec nie-Rosjan. co znalazło swój wyraz w deportacjach wielu narodów za rzekomą współpracę z niemieckim i rumuńskim okupantem. Pozostałe narody w różnym stopniu ucierpiały w czasie czystek. Dwie republiki słowiańskie, Ukraina i Białoruś, pozbawiono intelektualnej elity; ich dzieje przedstawiano jako identyczne z rosyjskimi. Rosjan w pewnym sensie traktowano jak Wielkiego Brata, który otaczał opieką mniejsze narody, nie tylko w okresie radzieckim, lecz nawet zapanowania carówr. kiedy rosyjscy osadnicy nieśli w zacofane rejony „nową cywilizację\". torebki papierowe